Хэн нотлох юм? буюу Монголын интернэт дэх цензур

Манайд хошин урлаг нэлээд алдартай, олон үзэгчтэй. Тэдний оролцоогүй кино, реклам гэж бараг байхгүй дээ. Өнгөрсөн өвөл ТВгээр гарсан X-TUTS (Икс-ТҮЦ) продакшны "Өвлийн инээмсэглэл" гээд дугаарт Аглуу, Бархүү нарын тоглосон "хэн нотлох юм, нотариатаар батлуулаад аваад ир" гэдэг үг их мода болов. Уншигч та эргэн санаад нэг инээд алдчихсан бол яг энэн шиг үйл явдал монголын онлайн ертөнцөд саяхан болсон талаар дуулгая:

2008 оны хямралаас хойш монголын эдийн засаг огцом эрчтэй сайжирсны үр нөлөө нь харилцаа холбооны салбарт мөн туссанаар үүрэн холбооны хэрэглэгчдийн тоо эрс нэмэгдэж хүн амын тооноос давав. Мөн УБ хотын орон сууцтай айл бүр интернэт, IPTV гурвалсан үйлчилгээ авч хавтгай зурагттай болж, бараг хүн бүр ухаалаг утастай болж амжив. Мэдээллийн технологийн хурд ч улам бүр түргэсэн хүмүүсийн амьдралын хэвшлийг эрс өөрчлөх нь хурдан боллоо. Жишээ нь, Facebook-д бүртгэлтэй монголын хэрэглэгчдийн тоо байна.

Гэвч 2013 оноос үеэс ам доллар ханш чангаран, ЭЗ хямарч эхлэснээр айл өрх, компаниуд хэмнэлтийн горимд шилжиж тансаг хэрэглээг танаж эхлэснээр бага зэрэг саарав бололтой.

2011 онд нэвтэрч эхлэсэн Юнивишн, Скаймедиа буюу IPTV-тэй гурвалсан үйлчилгээ нь 2 жилийн дотор айл өрхийн хэрэглээ болж чадсан ба ТВ үзэх уламжлалыг ч өөрчилсөн. Залхтал давтах реклам дундаас кино нэвтрүүлгүүд арай гэж цухуйхыг хүлээх биш рекламуудыг гүйлгээд алгасаад үзчихнэ. Видео сангаас сонгоод кино, контент түрээслэчихнэ. Өөрөөр хэлбэл хүссэн үедээ, хүссэн үзвэрээ үзэх шинэ хэлбэр.

Энэ IPTV дэвшилтэт технологийн дараачийн үе болох OTT (Over the Top) TV буюу интернэтээр ТВ дамжуулах технологийн шинэ үе 2012 оны үеэс хүчээ авч, дэлхий нийтийн хэрэглээ болж эхлэв. Тодруулбал, зөвхөн дажгүй хурдтай интернэттэй л байвал IPTV шиг нөхөж үзэх, видео сангаас үзвэр түрээслэх зэрэгтэй адил үйлчилгээг айл өрх, хувь хүмүүс авч ашиглана гэсэн үг. IPTV нь OTT-гээс ялгаатай нь айлд очиж буй интернэт урсгалаас тусдаа хаяглалттай сүлжээгээр дамжиж хүрдэг.

Бидний бүтээж, хөгжүүлж буй OnAir.mn нь энэхүү OTT TV үйлчилгээг монгол инженер хөгжүүлэгчид өөрсдөө системээ бүтээж, туршиж, нэвтрүүлэхээр чармайж буй нэг оролдлого юм. Мөн өмнөх IPTV системд байхгүй дутагдал болох mobile tv буюу гар утас, таблет дээр үзэх, мөн PC/Web дээрээс үзэх боломжийг нөхөхөөр хичээж байгаа.
Хамгийн гол нь контент бүтээгч болон тэдний үзэгч хэрэглэгч нарын хооронд үүсээд байгаа мэдээллийн технологиос хамаарсан орон зай, хүндрэлийг шийдэж, тэдгээрийг холбож өгдөг гүүр болох зорилготой.

Ингээд үндсэн систем дээр нэлээд удаан ажилласны дараа 2015 оны 2 сараас эхлэн туршилтын байдлаар нээн хэрэглэгчдэд хүрч эхлэв. 4 сарын эхнээс Юнивишны интернэт хэрэглэгчид OnAir.mn руу орж үзэж чадахгүй болсныг хэрэглэгчдийн гомдолоос олж мэдэв. Тэднийхээс ямар нэгэн албан шаардлага болон мэдэгдэл юу ч өгөлгүйгээр, Google Cloud дээр байрладаг манай веб сервер болон National Data Center, GemNet дээр байрладаг streaming server-ээс хэрэглэгч рүү явж буй урсгалыг bandwidth shaping хийжээ.
Бид 5 сарын үед APNIC -ээс өөрсдийн IP address хаяглалтаа авч MIX (Mongolian Internet Exchange) switch руу 10Gbps хурдаар өөрсдөө холбогдон серверүүдээ зөөн авч ирэв. Юнивишнээс удалгүй л өнөөх серверүүдийн маань шинэ IP хаягуудыг дахин блоклож орхив. Хэрэглэгчид бухимдсаар.
ХХЗХ, ШӨХТГ, Юнивишн гэсэн хамаарах газруудад албан тоот явуулан мэдэгдэв. Нааш цааш бөөн бичиг цаас одоо хүртэл явсаар л, Юнивишн яг үнэндээ Юнител булзсаар л. Яг өнөөх Аглуугийн хошин шог шиг "танайхыг хаасан гэсэн нотолгоо хаана байна, хэн нотлох юм? ХХЗХ, ШӨХТГ-гээр зуруулаад нотариатаар батлуулаад аваад ир", Хэхэ.

OnAir.mn уг нь дөнгөж эхлэж буй шинэхэн газар, цөөхөн хэрэглэгчтэй startup буюу гарааны жижигхэн л компани. Одоогоор нэг ч төгрөгний орлогогүй гээд л бод :)
Гэхдээ өөрсдийн интернэт хэрэглэгчдийнхээ эрх ашигт бүдүүлгээр халдан байж манай үйлчилгээний серверийг блоклон бидний хөдөлмөрийг "өндрөөр үнэлж" байгаад нь бас талархууштай ч юм шиг.

Зүйрлэвэл, интернэтийн үйлчилгээ үзүүлэгч компани нь шуудан хүргэлтийн газартай адил зарчимтай. Хэрэглэгч, айл өрхөд гэр албан хаягаар нь илгээмж, шууданг нь бүрэн бүтэн хурдан шуурхай хүргэж өгнө. Интернэт сүлжээгээр өгөгдөл дамжихдаа яг л ийм илгээмж шиг packet буюу хэнд очихоо хаягласан багцуудад хуваагдан дэлхий даяарх сүлжээний замчлагч (router) төхөөрөмжүүдээр дамждаг.
OnAir.mn -ыг Юнивишн блоклоно гэдэг нь илгээгч нь OnAir.mn-ээс гэж хаяглагдсан тухайн хэрэглэгч айл өрхөд очих бүх шууданг ялгагч хэсэг дээр хянаад устгаад байна гэсэн үг. Манайх шуудангаа Скаймедиа зэрэг бусад шуудан илгээгчээр дамжуулбал очих хүндээ хүрээд байдаг, Юнивишнээр өгөөд явуулбал замдаа устчихна, эсвэл ихэнхи нь саатаж байгаад хагас жилийн дараа л очино.

Энэ асуудал нь наанаа зах зээл дээр давамгайлагч компани өөрсдийн шинэхэн өрсөлдөгчөөс давуу байдлаа ашиглан зах зээлээ хамгаалж буй юм шиг харагдавч цаад учир нь өөр дүр зураг бууна.
Монгол улс ардчилал, хүний эрхийг дээдлэдэг нийгмийг бүтээх замыг сонгоод 25-26 жил боллоо. Хүн бүр хуулийн өмнө адил тэгш эрхтэй. Цаашлавал хүн бүр хуульд зөвшөөрөгдсөн арга замаар мэдээлэл, мэдээллийн үйлчилгээг сонгон хүртэх эрхтэй.
Гэвч хэрэглэгч Юнивишны интернэттэй бол ингэж чадахгүй!
Айл өрх, хэрэглэгчдэд хүрч буй дэд бүтэц нь тухайн интернэт үйлчилгээ үзүүлэгчийн өмч мөн боловч түүгээр дамжих мэдээллийн урсгалд хэрэглэгчийн эрх, шудрага өрсөлдөөний хэм хэмжээнээс давж цензур, шүүртүүр хийх нь ардчилсан нийгэмд байх үзэгдэл, эрүүл хандлага яавч биш.

Яг ийм асуудлаар Өмнөд Солонгост Samsung, KT-г шүүхдээд ялсан байдаг. Мөн Америкт net neutrality хууль дуулиан тарьж байгаа.

Саяхан Монгол улсын бүх DNS гарцыг ХХЗХ хяналтандаа авч, гадны public DNS хандалтыг хааж байхад цаад учир холбогдолыг мэдэх цөөн хэдэн IT мэргэжилтэнүүд дор бүрнээ дуугараад хэдэн нийтлэл бичсэн. Хэн ч ойлгоогүй, жижигхэн юм шиг тэр асуудлын цаана нь юу нуугдаж байсныг дараа нь үүсэн асуудлаар та бүхэн мэдэж байгаа. Adult, Amjilt.mn зэрэг сайтуудаас эхлээд юуг үзэж болох, юуг харахыг чинь цензурддэг болсон.
Саяхан мөн хулгайн контент байрлуулсан гэдэг шалтгаанаар оросын VK олон нийтийн веб хандалтыг хаасан.
Арга нь зорилгоо зөвтгөхгүй гэдэг дээ.

OnAir.mn амжилтанд хүрч болно, эсвэл чадахгүй дампуурч ч болно. Тэр чухал биш. Угаас гарааны бизнест цөөхөн хэдхэн нь л амжилтанд хүрдэг.
Хамгийн чухал нь монголын ардчилсан нийгэмд цэвэр шудрага хэм хэмжээ тогтоогүй, энэ хэвээр байгаа цагт бидний ирээдүй тун ойлгомжтой: Төв ази дахь африк.

Ер нь монголд шудрага ёсны хэм хэмжээ алдагдсан гэдгийг хэн нотлох юм?

цааш унших...

G watch шинэ зураг болон Sony Smartwatch 2

LG удахгүй гаргах гэж буй G watch нэртэй ухаалаг цагныхаа шинэ зургийг twitter дээрээ нийтлэсэн байна.

Харамсалтай нь уг цагны техникийн үзүүлэлт гэх мэт өөр бусад мэдээлэл гараагүй л байна.

Энэ оны 2р хагаст худалдаанд гарч эхлэх болов уу.

Sony ухаалаг цагны системээ Android Wear руу шилжүүлэх эсэхээ шийдээгүй байгаа гэсэн ба учир нь одоо ашиглаж буй систем, платформид нэлээд цаг хугацаа, ажиллагаа зориулсан учраас цааш нь үргэлжлүүлэх бололтой.
Мөн Smartwatch системээ нээлттэй болгож custom firmware суулгах боломжтой болгосон.

Ер нь ухаалаг цагнууд нь Pepple хэмээх Kickstarter төсөл 2012 оны 5 сард маш амжилттай хэрэгжиж 10 сая долларыг босгосоноос хойш ар араасаа бий болж эхлэсэн гэхэд болно.

2013 оны байдлаар 1.4 тэрбум долларын wearable device зах зээл нь 2018 гэхэд 19 тэрбумд хүрнэ гэсэн судалгаа байна.

цааш унших...

Ухаалаг цагны үе эхлэж байна

Өмнөх нийтлэл дээр ухаалаг цагны үе эхлэж буй талаар товч дурдсанчлан энэ жил нэлээд хэд хэдэн том тоглогчид энэ төрлийн бүтээгдэхүүнийг гаргахаар зэхэж байна.

Энд LG компани G watch, Motorola компани Moto 360 гэсэн хоёр цагийг ойрын үед олон нийтэд худалдаалж эхлэнэ.

Google компани нь тун саяхан Android Wear гэсэн зүүж хэрэглэдэг төхөөрөмжид зориулсан Андройд системийн авсаархан хувилбарыг гаргаж эхлэсэн ба хөгжүүлэгчдэд зориулж Android Wear SDK-г удахгүй гаргахаар төлөвлөж байгаа, магадгүй энэ 6 сарын сүүлчээр болох Google I/O арга хэмжээн дээр танилцуулах байх.

G watch, Moto 360 хоёулаа энэ систем дээр бүтээгдэж байгаа ба миний хувьд Moto 360 нь илүү классик загвартай тул сонирхолтой санагдаж эхлээд байна.

G watch, LG

Moto 360, Motorola

2007, 2008 оны үед анх мобайл төхөөрөмжид зориулсан Андройд систем гарч эхлэснээр ухаалаг утас, таблетын зах зээлд томоохон өөрчлөлт, шинэ үеийг эхлүүлж чадсан бол энэ удаад Android Wear систем гарснаар ухаалаг цаг, бугуйвч зэрэг зүүдэг /wearable/ ухаалаг төхөөрөмжийн шинэ үеийг эхлэж байна.  Цаашид юу болохыг цаг хугацаа харуулна биз ээ.

Монголчуудын хувьд энэ бүхнийг урьдийн адил зүгээр харж, бусдын хийсэнг зүүж хэрэглэдэгээрээ бахархаж суудаг үе өнгөрч буй гэж найдаж байна. Цаг үе, нөхцөл байдал үргэлж л өөрчлөгдөж байдаг шүү дээ ;-)

цааш унших...

SmartWatch wars

Сүүлийн үед бүхий л зүйлс ухаалаг болж байгааг анзаарч байгаа биз ээ. Тэгвэл бугуйн цаг аль хэдийнэ ухаалаг болж амжаад, энэ зах зээл дээр нэлээд хэдэн бүтээгдэхүүн бий болоод авсанг сонирхлоо.

Саяхан Samsung Galaxy Gear борлуулалт 800,000 давсан тухай, 

Pebble -ыг үүсгэн байгуулагч компаниа зарах талаар огт бодохгүй байгаа тухай, 

WIMM Lab гээд smart watch android os систем дээр ажиллаж байсан компанийг Google худалдаж авсан тухай,

Apple iWatch төсөл дээр 100 орчин инженер, дизайнер бүхий баг ажиллаж байгаа,

Pebble төсөл Kickstarter дээрээс 10 сая доллар босгосон зэргээс харахад ухаалаг цагний зах зээл аль хэдийн үүсч бий болоод, ойрын үед энэ зах зээл дээрх өрсөлдөөн тун ширүүсэх төлөвтэй. Одоогоор ийм цагны цэнэг хурдан дуусах (ойрцоогоор 10 цаг ажиллана), дэлгэцийг илүү сайжруулах гэх мэт хүндрэлтэй асуудлууд байгаа.

1. Samsung Galaxy Gear

2. Pebble

3. Sony SmartWatch2

4. Qualcomm® Toq

5. Kreyos Meteor

6. Omate TrueSmart

7. HOT

8. Pine

9. Sonostar

10. I'm Watch

11. Cookoo Watch

Мэдээж хэрэг ийм ухаалаг цаг бүтээвэл яах вэ, ямар онцлогтой байх уу гэсэн бодол толгойд эргэлдсээр л, бусдын хийж байгааг ажигласаар ...

цааш унших...

Линукс системээс Exchange имэйл ашиглах нь

Ажлын компьютерүүдийг Windows Domain Controller-т Линукс системээ холбох шаардлага гарав. Domain controller ч яахав линукс системийг холбоод байх нэг их чухал шаардлага гарсангүй, гол нь мэйл сервер нь MS Exchange server байгаа тул imap, smtp зэрэг tcp, socket сервис хаалттай (нууцлалт, хамгаалалтын шаардлагаас болж) болохоор Exchange серверийн OWA, EWS зэрэг http/web service дээр ажилладаг болох хэрэгтэй боллоо.  Олон жил ашиглаж байгаа thunderbird-оо солихыг огт хүссэнгүй, буцаад Windows руу шилжих шаардлага бүр ч байхгүй.

Тиймээс эхлээд имэйлээ тохирууллаа:

Хувилбар 1. ExQuilla addon for Thunderbird email client

Хэрвээ Exchange сервер EWS дэмжиж байгаа бол ExQuilla addon-г нэмж суулгаад л, домэйн дэхь username, domain name зэргийг оруулаад л хялбархан болчихно. Интернэтээр дүүрэн бэлэн заавар бий. EWS нь Exchange Web Service буюу бусад программ хэрэгсэлтэй харилцах soap/rpc хэлбэрийн протокол тул иймэрхүү өөр олон хэрэгсэл нэлээд олон бий байх.

Хувилбар 2. DavMail email gateway ашиглах

Манай байгууллагын систем админ EWS -г хааж орхисон тул OWA буюу Outlook Web Access гэдэг Outlook-ын веб хандалтыг нь ашиглах аргыг туршиж үзэв. Нээлттэй эхийн дэмжигчид OWA хандалтаар ашиглаж болдог DavMail гээд gateway хэрэгсэл хийсэн байнаа. Standalone сервер байдлаар олуулаа дундаа ашиглах, эсвэл Desktop/Workstation буюу хувьдаа өөрийн локаль машин дээрээ ажилуулах боломжтой, ажиллагааны зарчим нь Exchange сервер руу OWA хандалтаар нь имэйл, календарь, contact list мэдээллүүдийг веб хандалтаар нь авч local imap, pop, smtp зэрэг уламжлалт имэйл серверийг үүсгэнэ, түүн руу нь thunderbird зэрэг имэйл клиент ашиглаж хандана.

Миний хувьд standalone сервер үүсгэж ашиглав. Уул нь debian package хэлбэрээр desktop байдлаар суулгасан боловч ubuntu 13.04 систем дээр unity -гийн system tray -г patch хийж davmail icon-г харагдуулдаг болгох шаардлага гардаг юм байна. Patch хийгээд нэлээд үзсэн ч болсонгүй. (Canonical компани Ubuntu -г улам бүр нээлттэй биш болгоод байгаа бололтой)

Олон ажилтантай байгууллагууд windows domain controller ашиглаж policy, rule ашиглаж мэдээллийн системийг зохион байгуулдаг ч үүнтэй адил үүрэгтэй нээлттэй эхийн хэрэгсэл мэдээж бий. Гэхдээ нэгэнт ашиглаад эхлэчихсэн системд иймэрхүү байдлаар зохицохоос өөр яахав (Иймэрхүү жижиг хэмжээний technical зааврыг товч буулгаад ингээд тэмдэглээд явж байх нь сүүлд асууж сурагласан хүмүүст шууд ороод уншчих гээд хэлж өгөхөд амар байдаг юм ;)

цааш унших...

System-Wide PulseAudio Equalizer in Ubuntu Linux

Өдөржин код балбаж суухад мэдээж чихэвчээ зүүдэг л байж таараа, тэгээд янз бүрийн хөгжим  (тэр дундаа youtube-ээс өөрийн түүж цуглуулсан playlist) сонсож суухад системийн бүхий л дуугаралтын өнгө аясыг тааруулдаг equalizer хэрэгтэй байдаг.

Тэгвэл Ubuntu Linux 12.04, 12.10, 13.04 хувилбарууд дээр дараах байдлаар хялбархан суулгачих боломжтой:

sudo add-apt-repository ppa:nilarimogard/webupd8

sudo apt-get update

sudo apt-get install pulseaudio-equalizer

Жич: Энэ жижиг программ нь удаан хугацаагаар хөгжүүлэлт хийлгүй орхигдсон байж магадгүй юм, тиймээс янз бүрийн нөүтбүүк, компьютер дээр алдаа мадаг гарч болзошгүйг анхааруулж байна. Миний Thinkpad T520, Ubuntu 13.04 amd64 систем дээр лав асуудал алга.

цааш унших...

DIY - GPS tracking system

Маргааш гэж хойшлуулсан үйлс бүхэн бөхдөг гэдэг шиг аль 2 жилийн өмнө хөдөлгөөнт хэрэгслийн байршлыг хянагч систем босгож авах гээд оролдож байсан хобби төслөө сая 3 сард бага багаар явуулсаар байгаад өнөөдөр 2 машинд суулгаж туршиж эхлэв.

Эхлээд symfony 1.4 framework, kannel smsc ашиглаж хэрэглэгч талын front-end веб интерфэйс хэсгийг овоо явуулж байсныгаа нэтээр дүүрэн байгаа нээлттэй эхийн төслөөс гайгүй нэгийг нь шууд аваад холбочихлоо. Өөрөө суугаад хийж болох ч тэртэй тэргүй бусдын хангалттай сайн хийсэн зүйлийг дахин давтаж хийж суухгүй гэж аминдаа цаг заваа харамлав.

Гол нь back-end хэсэг буюу төхөөрөмжүүдээ удирдах, биллинг харах, нэгжээр цэнэглэх гэх мэтчилэнгийн оператор талын хэсгийг харин өөрийн хэрэглээндээ тохируулан хийсэн нь үр өгөөжтэй гэж бодлоо.

Туршиж дуусаад яг бизнес систем болохоор нь дахин бичье.

Гол нь хоббигоороо ийм систем хийж эхлэсэн шалтгаан нь түгээлт, тээвэрлэлт, такси, хувийн машин гэх мэт хэрэгслийн байршил, түлш зарцуулалт хянах, мөн бага насны хүүхэд сурагчдыг эцэг эх нь хаана явж буйг шууд хянаж байх зэрэг ийм бодит хэрэгцээ хэдийнэ бий болсонг ажигласан юм. Жишээ нь автобусанд буудлын нэр, шугмын чиглэл зэргийг автоматаар хэлдэг, мөн дэлгэц дээр харуулдаг жижигхэн авсаархан төхөөрөмжийг GPS технологийг ашиглаад хямд төсөрөөр хийчихэж болно. Дараачийн хобби төслөөрөө хийнэ.

Уул нь автобусны цахим тасалбарын систем, замын түгжрэлийг автоматаар хэмжиж мэдээллэдэг систем, цаг уурын өгөгдөлүүдийг автоматаар хэмжиж төв рүүгээ дамжуулдаг систем гээд нийгмийн хөгжилд чухал ач холбогдолтой олон төрлийн системүүдийг монгол инженер, компаниуд өлхөн хийчих чадвартай шүү дээ. Хараад байхад төрийн байгууллагууд гаднаас дандаа бэлэн шийдэл, хаалттай системийг өндөр үнэтэй оруулж ирээд, дээгүүр доогуур цавчаад дуусдаг болохоор хэзээ ч хувийн хэвшлийнхэний технологийн хөгжлийг гүйцдэггүй юм шиг байгаа юм.  Төрийн байгууллагууд бол гадны жишигээр аль болох Нээлттэй эх код бүхий программ, системийг авч ашиглаж байх нь наандаж л нөгөө үндэсний аюулгүй байдал, мэдээллийн аюулгүй байдал гээд олон ашиг тустай баймаар. Хаана нь ямар тагнуулын код, троян суулгасныг мэдэхгүй, хянахгүйгээр татвар, гааль, иргэний бүртгэл гэсэн газруудыг гадны программ системээр тоноглоод л байдаг, хмм.

цааш унших...

Web Developer ажилд авна

Гүйцэтгэх үндсэн үүрэг:
Дунд болон том хэмжээний Веб программ хангамж боловсруулах болон Линукс орчины систем шийдэл, интеграци хийх багийн хөгжүүлэгч

Ажлын байранд тавигдах шаардлага:
Объект Хандалтат Прораммчлал болон Мэдээллийн Технологийн ерөнхий мэдлэг сайтай.

PHP/Symfony, MySQL/PostgreSQL/Oracle, AJAX/jQuery хөгжүүлэлт болон Linux систем дээр ажиллах чадвар, туршлагатай.

Linux системын орчинд Eclipse, NetBeans IDE, SVN/Git гэх мэт нээлттэй эхийн хөгжүүлэлтийн орчинд ажиллах чадвартай.

Багаар ажиллах, мэргэжлийн ном сурах бичгийг ашиглан бие даан суралцах чадвартай, мэргэжлийн англи хэлний зохих мэдлэгтэй, 1-с доошгүй жил программчлалаар ажиллаж байсан туршлагатай, цаашид тогтвор сууршилтай ажиллах, ажлын ачаалал дааж хурдан гүйцэтгэл хийх чадвартай.

Нэмэлт мэдээлэл:
Ажлын байр цөөн ба 3 сард 1 удаа гүйцэтгэлээс хамаарч бонус авна.

Цалин: Тохиролцоно
Төрөл:  Бүтэн цагийн
Түвшин:   Мэргэжилтэн
Салбар:  Мэдээллийн технологи


Холбоо барих:
Хаяг: BlueMon Center, 11th floor
Э-шуудан: erkhembaatar.m at univision dot mn
Байгууллага: Univision LLC

цааш унших...

Univision Anywhere системийг анх бүтээсэн нь

Завгүй ажиллаж байхад цаг хугацаа нэг л мэдэхэд урсаад өнгөрчих юм. Яг нэг жилийн өмнө Юнивишн компанид ажиллаж эхлэсний анхны том төсөл болох Univision Anywhere TV бүтээгдэхүүн үйлчилгээний системийг босгож байсан саяхан л юм шиг санагдана. Тэр үеийн дурсамжаа жоохон сөхмөөр санагдаад...

Системийг программчлалын хувьд үндсэндээ манай төслийн баг болох гурван мэргэжилтэн гардаж босгосон. Android/iOS app-ын кодыг Тэмүүлэн, харин tv.univision.mn буюу хэрэглэгчдэд харагдах web front-end болон service web back-end буюу арын төлбөр тооцоо, хэрэглэгчдийн database зэргийн кодыг би эхлүүлж цааш нь Жарантай үргэлжлүүлж гүйцэт дуусгасан ба streaming server, transrating scheduled job task гэх мэт сервер дээрх системийг би хийсэн гээд ер нь сар гаруйн хугацаанд анхны хувилбарыг хийж дуусгасан юм байна шүү. Нэрний хувьд Univision Anywhere гэсэн захиралын санааг бүгд дэмжснээр ийм нэртэй болов.

Гадны vendor, supplier компаниудаас бэлэн шийдэл аваад нэвтрүүлэх боломж байсан ч, гол нь нэлээдгүй цаг хугацаа алдах гээд байснаас өөрсдийн техникийн нөөц бололцоог ашиглаад хурдан хугацаанд in-house development буюу өөрсдийн шийдэлээ боловсруулж, өөрсдөө системээ бүтээхээр шуудрав. Үнэндээ ч хийж чадна гэдэгтээ өөртөө болон хамтрагчиддаа 100% итгэлтэй байсан юм. Түүгээрээ ч болсон. Уг системээ анх босгохдоо бараг ихэнхийг нээлттэй эх код бүхий программ, хэрэгслийг ашигласан л даа.

Эхлээд нийтдээ монголын дотоодын 30 гаруй тв сувгийн шууд эфирийг RTSP, RTMP, HLS streaming protocol-оор дамжуулж tv.univision.mn сайтаар үзэх боломжтой байсаныг 1 сарын 4нд анх гар утас таблетэд зориулсан өргөтгөл болох android 1.0 хувилбараа Android Market (GooglePlay) болон GoGo Apps руу оруулж амжлаа. Гэхдээ нийтэд зарлалгүйгээр зөвхөн байгууллага дотроо тест хийж байлаа.

Эхний удаад ТВ сувгуудыг single profile буюу зөвхөн нэг л дэлгэцэд зориулсан байдлаар 240p чанартайгаар гаргаж байсан ба дараа нь multiprofile stream буюу жижиг (iPhone), дунд (iPad), том (Web/PC) дэлгэцүүдэд зориулсан 240p, 360p, 480p чанартай Adaptive Bit-rate HLS болгож өргөжүүлсэн юм.

Хийж турших зүйлс их байсан тул ажил дээрээ байнга л оройтдог байв. (Нээрээ, манай санхүүгийн албаныхан ч бас тэр үед бас их оройтдог байсан юм даг) Юуны түрүүнд "түүхий эд" болох IPTV Head-end-ээс гарч буй multicast stream source гаралтуудыг 240p чанартайгаар RTSP, RTMP, HLS зэрэг протокол руу болгож transrate хийх хэрэгтэй байсан тул Ubuntu Linux 64bit системийг software transcoder болгохоор ffmpeg, vlc, mencoder зэрэг multimedia сан хэрэгсэлээр тоноглоод ТВ сувгуудыг Darwin Streaming server руу дамжуулж туршсан нь амжилттай болов. Ер нь Helix, Darwin, Peercast, Red5 гээд олон streaming server solution-уудтай ажиллаж байсны туршлага тэгэхэд үнэхээр их хэрэг болсон л доо.

Туршилтын системээ Ubuntu Linux дээр libvirtd ашиглаж kvm virtual host үүсгэж ашиглаж байсан ба physical NIC interface-ыг bridge үүсгэж virtual host -руу share хийгээд 224.0.0.0/4 route нэмснээр multicast stream source-ыг чөлөөтэй ашиглаж болж байлаа.

Дээрх хэсэг дээр ажиллаж байх хугацаанд зэрэгцээд tv.univision.mn үндсэн веб болон web tv хувилбарын ажлыг Жарантай явуулж байлаа. Бүтээгдэхүүн үйлчилгээний нөхцөлийн жоохон хоцорч гарсан тул нээлт хийх хүртэлх үлдсэн цөөхөн хэдэн хоногт тэдгээр нөхцөлд тааруулж программчлах ажлыг их шахуу хугацаанд яаравчлан дуусгаж амжсан. Анх тв сувгуудыг нэг нэгээр нь сонгож авч болдог байсныг санаж буй биз ээ.

  

Мөн үлдсэн бас нэг гол ажил болох Android, iOS төхөөрөмжийн хувилбарыг Тэмүүлэн хийж эхлэв. Ингэхдээ Android SDK, iOS SDK ашиглалгүйгээр PhoneGap, Titanium зэрэг framework ашиглаад гар утас, таблетэд зориулсан аппыг богино хугацаанд гаргаж чадсан юм. iOS хувилбарыг гаргахад Android Market-тэй харьцуулахад AppStore дээр апп оруулахад нэлээд шалгуурыг даван туулах шаардлага гарсан ба аппын үг үсэг, код коммент нэг бүрийг нарийн шалгадаг гэхэд хилсдэхгүй. Гэхдээ л iOS хувилбар маань амжилттай гарсан юм. Мөн энэ хугацаанд iPhone, iPad-ын хувилбарыг хэрэглэгчид "шаргуу" нэхсэн тул tv.univision.mn/ios гэсэн html5 хуудасыг хийхэд хүрч байлаа шүү :)

гэх мэтчилэн олон олон саад, бэрхшээл шантралгүй шаргуу хичээсний эцэст уг үйлчилгээ Монголд анх удаа* бий болж хэрэглэгчдийн гарт хүрсэний нэг сайхан дурсамж мэдээллийн технологийн хэллэгээр бичвэл нэг иймэрхүү байна.

Хийж бүтээх хэцүү ч гэлээ, эцэст нь хүнд хэрэгтэй олны таашаалд хүрсэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээ гаргаад магтаал шүүмжлэл сонсч суух нэг тийм сайхан байдаг шүү дээ. 

Чин сэтгэлийн магтаал хүнд урам эрч хүч өгч, шүүмжлэл урам зоригийг илүү хурцалж өгдөг.

Хийх хүн аргаа олно, хийхгүй хүн шалтаг олно ч гэдэг түүнтэй адил монгол инженерүүдийн чадвар муу бишээ, тэдэнд зөвхөн боломж л олго.

цааш унших...

Restore files from the damaged hard disk

Блогтоо шинэ бичлэг оруулалгүй асар уджээ. Гэхдээ энэ хооронд чамгүй зүйл хийж байсан тул үнэндээ тухтай сууж нийтлэл бичих боломж хомс байлаа. Цаг зав байсан ч сэтгэлзүй бас чухал нөлөөтэйдэг шүү.

Саяхан манай ажлын нэг хүн маань usb external storage disk-ээ унагаад гэмтчихжээ. Зайлшгүй сэргээх шаардлагатай чухал мэдээлэл агуулж байсан тул сэргээхээр оролдлоо.

Ubuntu 12.04 LTS системд mount хийхэд, partition харагдаж байгаа ч уншиж бичиж болохгүй байлаа. Тэгээд dd болон partimage утилитээр image хадгалж авах гээд ч болсонгүй, 3Gb хуулж явж байгаад яг нэг газраа очоод тасарчихаад байлаа. Мөн fdisk -ээр харахад partition table эвдэрсэн бололтой, sdc1p1, sdc1p2 гэсэн хуваалтууд Unknown type -тэй харагдав.

Microsoft Office файлуудыг sdc1p1, sdc1p2 хуваалтуудын яг алин дээр хуулсанг мэдэхгүй байсан тул яаж ийж байгаад image backup нөөц авах хэрэгтэй байлаа. Нөөц хуулбар авсаны дараа л эх дискийг recovery tools-ээр сэргээх гэж оролдох нь зүйтэй гэж үзлээ.

Disk information

sudo fdisk -l /dev/sdc1

Disk /dev/sdc1: 500.1 GB, 500105217024 bytes

255 heads, 63 sectors/track, 60800 cylinders, total 976768002 sectors

Units = sectors of 1 * 512 = 512 bytes

Sector size (logical/physical): 512 bytes / 512 bytes

I/O size (minimum/optimal): 512 bytes / 512 bytes

Disk identifier: 0x69205244

This doesn't look like a partition table

Probably you selected the wrong device.

     Device Boot      Start         End      Blocks   Id  System

/dev/sdc1p1   ?   218129509  1920119918   850995205   72  Unknown

/dev/sdc1p2   ?   729050177  1273024900   271987362   74  Unknown

/dev/sdc1p3   ?   168653938   168653938           0   65  Novell Netware 386

/dev/sdc1p4      2692939776  2692991410       25817+   0  Empty

Partition table entries are not in disk order

Disk backup failure

sudo dd if=/dev/sdc1 of=/backup/usb_hdd.img

dd: reading `/dev/sdc1': Input/output error

6019816+0 records in

6019816+0 records out

3082145792 bytes (3.1 GB) copied, 94.6416 s, 32.6 MB/s

Ингээд LiMNux (Mongolian Linux Users Group) community мэйллистийн мэргэжил нэгтнүүдээс зөвлөсний дагуу 

1. testdisk - recovery tool -ээр шалгаж үзэв

Суулгах процесс амархан,

$ sudo apt-get install testdisk

$ sudo testdisk

энэ хэрэгсэл нээлттэй эх бүхий чөлөөт программ хангамж ба гол нь docx, xlsx зэрэг MS Office 2007 төрлийн файлуудыг маань сэргээсэнгүй. 

2. ddrescue && foremost - recovery tool -ыг ашиглав,

https://help.ubuntu.com/community/DataRecovery сайтад бичсэнчлэн гэмтэлтэй дискийг хуулбарлаж авах хэрэгсэл болох ddrescue -ыг ашиглаж нөөц хуулбар авав,

$ sudo ddrescue if=/dev/sdc1 of=/home/backup/usb_disk1.img 

500Gb дискыг бараг 2 өдөр бүтэн зарцуулж байж ихэнхи буюу 350Gb image нөөцлөж авав. Уг ddrescue нь дискны гэмтэлтэй хэсгийг алгасдаг байдлаар дискыг хуулбарлаж авах зориулттай юм байна.

Ингэснийхээ дараагаас уг image file-aac MS Office 2007 төрлийн файлуудыг хайж сэргээж авав,

sudo foremost -t jpg,doc,jpg,ole,zip -i /home/backup/usb_disk1.img -o /home/foremost

Ингээд бараг ихэнхи файлыг нь сэргээж авсан тул цаашид хэрэгцээт хүнд нь уг мэдээлэл бага ч болов нэмэр болох болов уу хэмээн үүнийг мутарлав.

цааш унших...

Linux Foundation Briefing Book: January 17, 2012

This Week's Original Content from The Linux Foundation

What's New in Linux 3.2?

Joe "Zonker" Brockmeier

What better way to kick off the new year than with a brand new kernel,

fresh out of Kernel.org? Linus Torvalds released the 3.2 kernel on

January 4th, with improvements in the Ext4 and Btrfs filesystems, thin

provisioning features, a new architecture, and CPU bandwidth control...

http://go.linuxfoundation.org/e/6342/ls-533708whats-new-in-linux-32/6vqq8/165068007

Updates on Stable and Long Term Kernel Trees

Joe "Zonker" Brockmeier

On Monday, January 9th, Greg Kroah-Hartman published an update on the

status of the longterm/stable kernel trees that he's maintaining. It's

worth a notice if you're interested in the state of the longterm

kernels...

http://go.linuxfoundation.org/e/6342/able-and-longterm-kernel-trees/6vqqx/165068007

Organizing Open Source Efforts at NASA

Rikki Endsley

"When I think of open source, Linux is the core," says William Eshagh, a

technologist working on Open Government and the Nebula Cloud Computing

Platform out of the NASA Ames Research Center. Eshagh recently announced

the launch of code.nasa.gov, a new NASA website intended to help the

organization unify and expand its open source activities. Recently I

spoke with Eshagh and his colleague, Sean Herron, a technology strategist

at NASA, about the new site and the roles Linux and open source play at

the organization...

http://go.linuxfoundation.org/e/6342/ng-open-source-efforts-at-nasa/6vqrl/165068007

SLIDESHOW: Some of the Best Linux Events of 2012

Jennifer Cloer

The Linux Foundation today announced its 2012 Linux events and onsite

training schedule. Some highlights include a triple-header in San Diego

in August...

http://go.linuxfoundation.org/e/6342/1the-best-linux-events-of-2012/6vqs8/165068007

Tone Your Photos in a Hurry with Delaboratory

Nathan Willis

Can you do high-quality photo correction with an application that is

simple enough for normal (meaning non-photo-gearhead) people to use?

Jacek Poplawski thinks so, and that's why he created Delaboratory, a

point-and-click photo adjustment app that does not require a lifetime's

worth of darkroom experience to understand...

http://go.linuxfoundation.org/e/6342/s-in-a-hurry-with-delaboratory/6vqsx/165068007

Weekend Project: Learning the Ins and Outs of Arduino

Carla Schroder

Arduino is an open embedded hardware and software platform designed for

rapid creativity. It's both a great introduction to embedded programming

and a fast track to building all kinds of cool devices like animatronics,

robots, fabulous blinky things, animated clothing, games, your own little

fabs... you can build what you imagine. Follow along as we learn both

embedded programming and basic electronics...

http://go.linuxfoundation.org/e/6342/arning-ins-and-outs-of-arduino/6vqtl/165068007

цааш унших...

Software Developer & System Engineer ажилд авна

Гүйцэтгэх үндсэн үүрэг:
Дунд болон том хэмжээний Веб программ хангамж боловсруулах болон Линукс орчины систем шийдэл, интеграци хийх багийн хөгжүүлэгч

Ажлын байранд тавигдах шаардлага:
Объект Хандалтат Прораммчлал болон Мэдээллийн Технологийн ерөнхий мэдлэг сайтай.

PHP/Symfony, MySQL/Oracle, AJAX/jQuery, Java/Spring, Android/iOS хөгжүүлэлт болон Linux систем дээр ажиллах чадвар, туршлагатай.

Linux системын орчинд Eclipse, NetBeans IDE, SVN/Git гэх мэт нээлттэй эхийн хөгжүүлэлтийн орчинд ажилладаг ба мөн C/C++, Python, Oracle туршлага болон Digital TV, Video Streaming/Processing талаар мэдлэг, туршлагатай бол давуу тал болно.

Багаар ажиллах, мэргэжлийн ном сурах бичгийг ашиглан бие даан суралцах чадвартай, мэргэжлийн англи хэлний зохих мэдлэгтэй, 2-с доошгүй жил программчлалаар ажиллаж байсан туршлагатай, цаашид тогтвор сууршилтай ажиллах, ажлын ачаалал дааж хурдан гүйцэтгэл хийх чадвартай.

Нэмэлт мэдээлэл:
Ажлын байр цөөн ба 3 сард 1 удаа гүйцэтгэлээс хамаарч бонус авна.

Цалин: Тохиролцоно
Төрөл:  Бүтэн цагийн
Түвшин:   Мэргэжилтэн
Салбар:  Мэдээллийн технологи


Холбоо барих:
Хаяг: Central Tower, 8th floor
Э-шуудан: erkhembaatar.m at univision dot mn
Байгууллага: Univision LLC

цааш унших...

extundelete tool - Undeleting files from ext3, ext4 partitions

Гарчигийг уншаад хоо гэж дуу алдав уу? Өмнө нь ext3, ext4 файл систем дээр файл нэгэнт устсан л бол дуусаа гэж боддог байлаа. Харин саяхан нэг линукс блогоос сэргээдэг тухай уншаад туршиж үзлээ. Хэд хэдэн файл устгаад буцаагаад сэргээхэд чадаж байна шүү.

Суулгахын хувьд тун амархан:

эндээс эх кодыг татаж аваад задлаад, хөрвүүлээд, суулгана.

sudo apt-get install e2fslibs e2fslibs-dev

tar -xjf extundelete-0.2.0.tar.bz2

cd extundelete-0.2.0

./configure

make

sudo make install

Устсан файл болон хавтасыг сэргээх:

Хатуу дискны /dev/sda3 тасалгааг /home гэж систем холбоотой байсан ба түүний /home/erkhemee/important_file файл устсан байсныг сэргээе гэвэл, 

extundelete /dev/sda3 --restore-file erkhemee/important/file

Хавтасыг бүхлээр нь сэргээх бол,

extundelete /dev/sda3 --restore-directory erkhemee/important

Бүх устсан файлыг сэргээх бол,

extundelete /dev/sda3 --restore-all

гэх мэт. Уг программын хөгжүүлэгчид устгсан файл яг баттай сэргэх эсэхэд баталгаа өгч чадахгүй гэсэн байсан. Гэхдээ л устаад удаагүй юм уу, дискны тухайн сектор хэсэгт шинэ өгөгдөл бичигдээгүй бол сэргэх магадлал өндөртэй байна байх.

Extundelete төслийн веб хуудас

Linux Poison blog
Ext4 undelete tools

цааш унших...

Synergy - Mouse, keyboard sharing on the multiple Desktops (Linux, Windows, Mac OS X)

Нэг зэрэг олон компьютер дээр ажиллах хэрэгцээ гарахад нэг их олон гар, хулгана өмнөө тавиад суух маш тухгүй юм.

Тэгвэл нээлттэй эх код бүхий Synergy программыг ашиглан нэг desktop компьютерээ үндсэн буюу сервер болгон сонгоод түүний гар, хулганыг локаль сүлжээгээр дамжуулан бусад компьютерийн гар хулганыг удирдах боломжтой болох юм. (Манай ажлын Тулгаа санал болгосоныг өнөөдөр тохируулан ашиглаж эхэллээ)

Өөрөөр хэлбэл олон дэлгэцтэй компьютер дээр ажиллаж байгаа мэт эдгээр системүүд дээрээ ажиллаад байна.

Тохиргооны хувьд маш хялбархан тул дэлгэрэнгүй бичсэнгүй. Хэрвээ үндсэн систем тань Үбүнтү Линукс бол энэ зааварыг уншаарай.

Холбоос:

http://synergy2.sourceforge.net

https://help.ubuntu.com/community/SynergyHowto

цааш унших...